Filosofie

De herbetovering van het individuele leven


Herbetovering is al lang geen vreemd begrip meer binnen de hedendaagse filosofie. Max Weber leerde ons dat wetenschap en secularisatie een onttoverend effect hebben op de wereld, en sedertdien worden de debatten rond de mogelijkheden van een herbetovering uitvoerig gevoerd. Deze richten zich echter haast uitsluitend op culturele analyses: hoe kunnen we nog betovering ervaren in een wereld die vandaag de dag voornamelijk benaderd en gedefinieerd wordt vanuit rationaliteit? 

Hoewel boeiend, zal de nadruk in deze lezing niet liggen op cultuur of wereld. Wel spitsten we ons toe op het individu. Hoe interessant de culturele onttoverings-en herbetoveringstheses ook mogen wezen, ze gaan voorbij aan de vraag waarom ze ons zo begeesteren. Het antwoord ligt nochtans voor de hand: elk mens heeft nood aan betovering. Niet alleen van zijn wereld, maar ook van zijn bestaan.  

De menselijke conditie wil dat dit niet in alle levensfases zo simpel is. Elk leven kent zijn kleine en grote teleurstellingen. Verdriet en pijn kunnen ons op een punt brengen dat we zo danig vastlopen dat we het leven zelf als onttoverd ervaren. We zijn 'ons zelf' verloren. Dit hoeft echter geen eindpunt te betekenen. Wel integendeel. Volgens filosofen zoals Ricoeur, Arendt en Jullien zijn mensen in staat het heft in eigen handen te nemen en een houding te creëren die hen in staat stelt een 'tweede leven' te verwelkomen. Ontttovering, verdriet, crisis kan er net voor zorgen dat de mens dichter bij zichzelf komt, en bewuster gaat leven. Het kan hem/haar inspireren om zichzelf een zijnswijze aan te meten die eruit bestaat om in het volle besef van de tragische kant van het bestaan ook de schoonheid te blijven zien. 

Dat klinkt mooi, maar hoe komen we zo ver? In deze lezing onderzoeken we hoe we tot een nieuwe zijnswijze kunnen komen, en verdiepen we ons in wat er essentieel aan voorafgaat: de periode van crisis en transformatie  - de periode tussen vroeger en nu, tussen oud en nieuw, tussen onttovering en herbetovering. We zullen zien dat deze tussenruimte, waarin we ons stuurloos en verloren voelen, net de kiemen van een nieuw begin in zich draagt, als we onze oren en ogen maar goed opentrekken. 

Begeleiding

doctoranda Evelien Van Beeck bij Radboud University Nijmegen, Nederland bij promotor Gert-Jan van der Heiden over 'de betovering van de wereld'

Locatie

Elcker-Ik (Grote Zaal)


Er zijn momenteel geen cursussen De herbetovering van het individuele leven gepland.




Terug naar overzicht